รัฐ

การกำเนิดรัฐ

พี่ชวนคุย โดยตั้งคำถามว่า รัฐคืออะไร รัฐหมายถึงอะไร ประกอบด้วยอะไรบ้าง รัฐเดี่ยว รัฐรวม คืออะไร คำถามเหล่านี้ไม่ค่อยเจอในข้อสอบงานราชการ

คราวนี้น้องๆคงสงสัยว่าแล้วจะให้อ่านทำไมละ ข้ามไปอ่านกฎหมายเลยได้ไหม คำตอบคือ ได้ แต่จะมีปัญหาในการอ่านคือ เชื่อมโยงกฎหมายไม่ได้ หรือเชื่อมโยงทฤษฎีเข้ากับกฎหมายไม่ได้เพราะไม่รู้ที่ไปที่มา

เนื้อหาที่จะได้รับ

  • รัฐ ความสําคัญ
  • รัฐ หมายถึง
  • รัฐ คือ อะไร
  • รัฐ อ่าน ว่า 
  • รัฐ กำเนิดขึ้น
  • รัฐ ประกอบด้วย
  • รัฐ เดี่ยว รัฐ รวม คือ
  • ความ แตก ต่าง ของ เอก รัฐ กับสหพันธรัฐ
  • รัฐ กับ กฎหมาย

รัฐ มีความสำคัญอย่างไรกับการสอบราชการ

งานราชการ คือ งานของรัฐ นั่นเอง หากน้องๆอยากรับราชการ ก็หมายถึงการทำงานให้กับรัฐในตำแหน่งต่างๆที่กำหนดขึ้นมาเพื่อให้รัฐนั้นสามารถดำรงอยู่ได้ รวมทั้งพลเมืองที่อยู่ในรัฐ อยู่กันอย่างสงบ รอด ปลอดภัย นั่นเอง

รัฐ จะใช้กฎหมาย เป็นเครื่องมือจัดระเบียบสังคมภายในรัฐเอง โดยผ่านเจ้าหน้าที่ของรัฐในตำแหน่งต่างๆ

จึงมีข้อสังเกตว่า เนื้อหาสอบงานราชการก็จะมีการทดสอบความเข้าใจกฎหมาย กฎ ระเบียบ ในตำแหน่งหน้าที่นั้นๆด้วย นั่นเอง

รัฐและกฎหมายจึงเป็นของคู่กันขาดจากกันไม่ได้ ดังนั้นการจะทำความเข้าใจกฎหมายได้ดี และเร็ว เพื่อสร้างความได้เปรียบในการสอบแข่งขัน จึงจำเป็นต้องเข้าใจเรื่อง “รัฐ” ด้วย อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เมื่อเข้าใจเช่นนี้แล้ว จึงพูดได้เต็มปากว่า การศึกษาเรื่องรัฐจะทำให้สอบงานราชการได้ทุกสนามสอบ เพราะทุกสนามสอบก็คือสนามสอบของรัฐ คัด คนเข้าทำงานในนามของรัฐ นั่นเอง

อีกทั้งจะช่วยให้น้องๆเข้าใจทฤษฎีการปกครอง ทฤษฎีทางกฎหมายมหาชน กฎหมายปกครอง ทฤษฎีอื่นๆที่เกี่ยวข้อง และเนื้อหากฎหมายได้ดีขึ้นกว่าเดิม

รัฐ หมายถึง

(มค. รฏฺฐ สก. ราษฺฏฺร) น. แว่นแคว้น, บ้านเมือง, ประเทศ.(พจนานุกรมแปล ไทย-ไทย อ.เปลื้อง ณ นคร)

รัฐ อ่านได้ 2 แบบ [รัด / รัดถะ] 

รัฐ คืออะไร

รัฐ คือ สังคมมนุษย์ อยู่ในดินแดนที่แน่นอน ที่ปกครองด้วยอำนาจมหาชนของรัฐ

การกำเนิดขึ้นของรัฐ

  • รัฐเกิดขึ้นการเติบโตของครอบครัว  
  • มนุษย์ เกิดมา พื้นฐาน ก็อยู่เป็นครอบครัว
  • หลายๆ ครอบครัว ก็อยู่เป็นเครือญาติ
  • หลายเครือญาติ ก็เป็น เหล่ากอ กลุ่ม ชุมชน
  • มีการปกครอง ใช้อำนาจ หรือจัดระเบียบของชุมชนหรือสังคมนั้น
  • มารวมกัน สาเหตุเพราะความจำเป็นที่จะป้องกันอันตรายจากสิ่งต่างๆ
  • สังเกต ชุมชน นี้จะมีส่วนประกอบของรัฐ ได้ 2 ประการ คือ พลเมือง และอำนาจมหาชน

องค์ประกอบของรัฐ

ความเป็นรัฐ มีองค์ประกอบ 3 ประการ ดังนี้

  • มีมนุษย์ ราษฎร  พลเมือง
  • มีดินแดน อาณาเขตที่แน่นอน
  • อำนาจมหาชนของรัฐ

รัฐเดี่ยว รัฐรวม คือ

  • รัฐเดี่ยว เช่น ประเทศไทย
  • รัฐรวม เช่น สหรัฐอเมริกา

รัฐ กับ กฎหมาย

ความสัมพันธ์ รัฐ กับ กฎหมาย เนื้อหาส่วนนี้สำคัญมาก ที่จะช่วยให้น้องๆสามารถเชื่อมโยง ที่ไปที่มาของกฎหมายนั่นเอง ดังนี้

  • กฎหมายและรัฐ เกิดขึ้นมาได้จากการดำเนินชีวิตของมนุษย์ในสังคมนั้นๆ  กล่าวคือ กฎหมายจะมีขึ้นก็ต้องมีชุมชน ชุมชนจะตั้งอยู่ได้ก็ต้องมีกฎหมายซึ่งเป็นเครื่องมือของผู้มีอำนาจสูงสุดในชุมชนนั้น
  • รัฐต้องมีกฎหมาย จึงจะตั้งอยู่ได้
  • กฎหมายก็ต้องอาศัยการสนับสนุนจากรัฐ
  • รัฐกลายเป็นผู้ก่อตั้งกฎหมาย

ดังนั้นในการอ่านกฎหมายเตรียมสอบ น้องๆควรตั้งข้อสังเกตไปพร้อมๆกับการอ่านกฎหมาย(ยังไม่ได้แยกประเภทกฎหมาย) ดังนี้

  • ไม่ว่าจะอ่านกฎหมายฉบับใดในรัฐ กฎหมายนั้นเป็นตัวให้อำนาจเพื่อที่จะทำการต่างๆของ หน่วยงานทางปกครอง หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ รวมทั้งจำกัดอำนาจไปในตัวพร้อมๆกัน
  • ไม่ว่าจะอ่านกฎหมายฉบับใดในรัฐ กฎหมายจะให้สิทธิ เสรีภาพ และรวมทั้งจำกัด สิทธิ เสรีภาพ สำหรับพลเมือง
  • ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายฉบับใดในรัฐ กฎหมายจะใช้บังคับภายในรัฐ เท่านั้น
  • ในการอ่านกฎหมาย จะมีเนื้อหา 2 ส่วน คือ หลัก และข้อยกเว้น ตัวอย่างเช่นมาตรา 3 วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง 
    • ส่วนที่เป็นหลัก : วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง ตามกฎหมายต่าง ๆ ให้เป็นไปตามที่กำหนดในพระราชบัญญัตินี้ 
    • ส่วนที่เป็นข้อยกเว้น : เว้นแต่ในกรณีที่กฎหมายใดกำหนดวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองเรื่องใดไว้โดยเฉพาะและมีหลักเกณฑ์ที่ประกันความเป็น ธรรมหรือมีมาตรฐานในการปฏิบัติราชการไม่ต่ำกว่าหลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชบัญญัตินี้

สรุป

หากรัฐ ใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการบริหารหรือปกครองรัฐ กฎหมายย่อมแสดงออกถึงความเป็นรัฐได้อย่างชัดเจน

เนื้อหาส่วนนี้ ไม่ค่อยนำมาออกในการสอบราชการ เพราะเป็นเนื้อหาในชั้น ป.ตรี นิติศาสตร์ แต่มีความสำคัญสำหรับใช้ปูพื้นฐานในการเตรียมสอบกฎหมาย

กฎหมาย ที่เป็นเครื่องมือของ รัฐ หากแยกอ่าน 2 ประเภท ทั้งที่เป็นหลัก และข้อยกเว้น จะทำให้เข้าใจกฎหมายได้ดีขึ้น นั่นเอง